'' ΧΙΩΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ '' . Μιχάλη Γ. Καριάμη: Το Υπέροχο Ελληνικό Σκαρί τύπου «Πέραμα»

ΧΙΟΣ - Το χωριό της Λαγκάδας , την δεκαετία του 1950 με τα καΐκια της παρατεταγμένα στο λιμάνι της

Λέγοντας «Πέραμα» μιλάμε για ένα από τους πιο χαρακτηριστικούς τύπους Ελληνικών ξύλινων σκαφών και ιστορικούς τύπους παραδοσιακών ελληνικών ξύλινων εμπορικών σκαριών. Ίσως μαζί με το «Τρεχαντήρι» να αντιπροσωπεύουν το Α και το Ω της ναυπηγικής τέχνης των Ελλήνων στο πρόσφατο παρελθόν . Πιθανολογούν ότι οι ρίζες τους κρατούν από το Βυζάντιο. Θα είναι μάλλον οι τελευταίοι απόγονοι κάποιων παλαιοτέρων τύπων σκαφών που δεν έχουν ακόμα ιστορικά μελετηθεί Παρόμοιος τύπος καϊκιού δεν έχει σωθεί, απ' όσο ξέρουμε σε κανένα άλλο μέρος του κόσμου.

Τα σκάφη αυτά πήραν την ονομασία τους επειδή βόλευαν εκείνες τις εποχές για τη μεταφορά «πέρασμα» ανθρώπων, εμπορευμάτων και ζώων από μια πλευρά στην άλλη, κυρίως μεταξύ των νησιών, σαν τα σημερινά «πορθμεία- (ferry boats)». Παιδί στον Άγιο γενέθλιο τόπο μου, στις αρχές της δεκαετίες του πενήντα, το κύριο μεταφορικό μέσον με την Χώρα, ήταν μικρά καΐκια !

π/κ ΄΄ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ'' (Πέραμα) ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΥΛΙΚΑ ΛΑΓΚΑΔΟΥΣΙΚΑ ΚΑ΅ΙΚΙΑ

ΠΟΥ ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΑΝ ΣΤΟ ΛΑΓΚΑΔΟΥΣΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ ΤΟΛΜΗΜΑ

Σχετικά με τη μέθοδο κατασκευής τον ιστιοφόρων, έχω διαβάσει ότι την μετέφερε στην Χίο και στα Ψαρά, τα χρόνια πριν την επανάσταση ο Χιώτης πρωτομάστορας Σταμάτης Κουφουδάκης, Όπως έλεγαν είχε μαθητεύσει στον Τούρκικο ναύσταθμο τον οποίο διεύθυναν Ευρωπαίοι ναυπηγοί. Μετά την καταστροφή της Χίου το 1822, ομάδες Χίων καραβομαραγκών εγκαταστάθηκαν στην Σύρο. Μερικοί από αυτούς ήταν οι : οι Παντελής Ι. Μάσχας, Φραγκούλης Σέχας, Ευστάθιος Σωτηράκης, Ιωάννης Κουφουδάκης και ο μαστρο-Σταμάτης Κουφουδάκης.

Λαγκαδούσικο ιστιοφόρο αποπλέει από το λιμάνι της Χίου

Ακολουθώντας το παράδειγμα τους, μετά την καταστροφή των Ψαρών (1824) έφθασαν στη Σύρο ο Μικές Πουτούς και από το 1827/1828 0 Ιωάννης Παγίδας και ο γιος του Νικόλαος, ο πιο ονομαστός ναυπηγός του οποίου η φήμη του είχε ξεπεράσει τα όρια του ελληνισμού.

το καΐκι του '' Κακόσουρου''

Τα νησιά Σύρος και Σάμος, υπήρξαν φημισμένα Ναυπηγικά κέντρα. Πλήθος από καΐκια κάθε μεγέθους είχαν κτιστεί εκεί. Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά αυτού του μοναδικού σκαριού ήταν οι διαμορφώσεις της περιοχής του παραπέτου στην πλώρη και στην πρύμη. Στην πλώρη το παραπέτο διακόπτονταν με έναν κάθετο καθρέπτη που άρχιζε από το κατάστρωμα.

Καΐκι του Χωριού της Συκιάδας

Τα Περάματα, διέθεταν εξαιρετικά ναυπηγικά χαρακτηριστικά, με έμφαση στην ευστάθεια και την ικανότητα να ταξιδεύουν με ασφάλεια σε ανοιχτές θάλασσες. Αυτός ο τύπος καϊκιού, έχει χαρακτηριστική οξεία πλώρη και εντυπωσιακή πρύμνη, συνήθως με έντονη κλίση.

Στην πρύμη το παραπέτο διαμορφώνονταν με ένα καμπυλωμένο κόψιμο, δεξιά και αριστερά. Πρόκειται για σκάφος με σκελετό και πέτσωμα από ξύλο, κατασκευασμένο από παραδοσιακούς καραβομαραγκούς, με ιδιαίτερη τεχνογνωσία.

π/κ ''ΒΑΣΙΛΙΚΗ'' του Μικέ Μπουσσέ

Παραδοσιακά ήταν ιστιοφόρο (ι/φ), στο πέρασμα των χρόνων και την κατασκευή μηχανών πρόωσης, πολλά Περάματα έγιναν «Πετρελαιοκίνητα π/κ», διατηρώντας ωστόσο τη βασική τους δομή και ιστιοφορία

π/κ '' ΕΛΕΝΗ '' Παναγή Πάσσα - Λαγκάδα ΧΙΟΣ

Το Πέραμα αποτελεί "ζωντανό" μνημείο της ελληνικής ναυτικής παράδοσης Στην μακραίωνη πορεία του, βασικά χρησιμοποιήθηκε σαν εμπορικό σκάφος για τη μεταφορά εμπορευμάτων στο Αιγαίο και τη Μεσόγειο. Σήμερα τα λίγα που υπάρχουν, στο σύνολο τους έχουν μετατραπεί σε ,,,, τουριστικά.

Ο Γενέθλιος τόπος μου στη Χίο, το χωριό της Λαγκάδας και τα διπλανά χωριά Κυδιάντα, Συκιάδα και οι κώμες Βροντάδος και Καρδάμυλα, λόγω του Ορεινού και άγονου εδάφους της Βόρειας Χίου, υποχρεωτικά από αιώνων, στραφήκαμε στην Θάλασσα, ήταν η «Μοναδική οδός επιβίωσης».

Οι Παραδοσιακοί Χιώτες ναυτικοί Λαγκάδας και Συκιάδας έμειναν πιστοί στα «Ιστία» και σήμερα υπάρχει μόνο η ανάμνηση για το «Ναυτικό Τόλμημα». Λίγο πριν κλείσει το Μεγάλο Ναυτικό Τόλμημα της Λαγκάδας, τα σκήπτρα της πετρελαιοκίνητου Ελληνικής Ναυτιλίας, πέρασαν στους πλοιοκτήτες του Λιτόχωρου.

Καΐκι της Λαγκάδας

Θυμάμαι μικρό παιδί στην Λαγκάδα πως σχεδόν όλες οι γυναίκες φορούσαν «Μαύρα», με την Μαντήλα να καλύπτει όλο το πρόσωπο (μόνο τα μάτια έβλεπες). Τα πιο πολλά καΐκια είχαν ένα Μαύρο Ζωνάρι όπως και τα πορτοπαράθυρα των σπιτιών. Συμβόλιζαν Πόνο – Πένθος από χαμούς, σε ναυάγια ή τορπιλισμούς. Χάνονταν στη φαρμακερή θάλασσα, συνήθως όλο το ανδρικό γένος των χαροκαμένων οικογενειών. Αμέτρητα τα Θύματα,..!

Χίος - Γιβάρι, (Νησίδα ''Ταύρος''), το π/κ ''ΖΩΡΖΗΣ'' του Γιαννόπαπα - Ένα από τα Μεγαλύτερα ''Περάματα'' του Αιγαίου μας

Με το πέρασμα των χρόνων και την αδυναμία ύπαρξης λόγω αδύνατου ανταγωνισμού με τα σύγχρονα σημερινά πορθμεία - (ferry boats), όσα από τα καΐκια δεν πουλήθηκαν, τα υπόλοιπα τα απέθεσαν στα «θαλάσσια Νεκροταφεία» στον Μεγάλο κόλπο της Λαγκάδας (Γιβάρι ή στην αντίπερα πλευρά του χωριού τον ‘’Καρυδά’’)

ΧΙΟΣ - ''Γιβάρι - Νεκροταφείο καϊκιών - Εδώ έγειραν και έσβησαν τα περίφημα καΐκια της Λαγκάδας.

Τα καΐκια της Συκιάδας έγειραν και έσβησαν στους όρμους ‘’Παντουκιός ή ‘’Θόλος’’. Στους τοίχους των σπιτιών των καραβοκυραίων, ήταν κρεμασμένα κάδρα με τα οικογενειακά καΐκια, το πλείστον των οποίων ήταν ζωγραφιές του Μεγάλου Χιώτη ζωγράφου, Αριστείδη Γλύκα (Βροντάδος, 1870 - Πειραιάς, 6 Απριλίου 1940) ήταν ναυτικός και καλλιτέχνης της θαλασσογραφίας κατά τα τέλη του 19ου - αρχές του 20ου,... !!!