ΚΑΡΔΑΜΥΛΑ - ΜΥΘΟΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ

Αντίδωρο Φιλίας και Αγάπης για Όλες τις Φίλες και Όλους τους Φίλους που έλκουν την καταγωγή τους από τα Καρδάμυλα, την Χίο, το Αιγαίο μας , την Ελλάδα μας ........ και όχι μόνον....... 

Δε θα σας πω ότι γράφω ιστορία. Δε σας παρουσιάζω ότι κατεβάσει ο νους μου. Δε γράφω ασχολίαστα ότι μάζεψα και όσα μου ‘παν. Τα ποιο πολλά τα διάβασα σε χειρόγραφα της Μεγάλης βιβλιοθήκης Χίου «ΚΟΡΑΗΣ» ή από σοβαρούς κήρυκες και εραστές της στοματικής παράδοσης. Αυτής της ιερής, διαδικασίας μεταφοράς, στο σήμερα, όλων αυτών των πηγών γνώσης που θα χάνονταν προ αιώνων από άγνοια γραφής. Ένα μεγάλο ευχαριστώ, σε όλους αυτούς τους αφανής που έσωσαν και έφεραν έως το σήμερα, στοιχεία του πολιτισμού μας.   

                            

                                       Σπήλια και στο βάθος ο λόφος της '' Γριάς ''

Σαν αρχή μου έχω το : « ’Ας είναι λωλός που λε και φρόνιμος π’ ακούει’’. Δηλαδή, ακούω με προσήλωση κάθε αφήγηση, δημοσιεύω όμως όσα κατόπιν έρευνας, θεωρώ σωστά.» . Παρέα λοιπόν με Αγγελιδάκιδες,  Κανελλάκιδες, Βίους, Μαδιάδες,  Ζολώτες,  και απλούς συνάδελφους του κύματος, όπως οι καπετάν Κώστας Μιχ. Φράγκος,  καπετάν Χρήστος Μιχαλιός, καπετάν Νικόλας Φήκαρης ή ακόμα και τις καλές μου κυρίες και φίλες : Πόπη Χαλκιά Στεφάνου και Ευαγγελία Παπαζή. Παραθέτω μια σταγόνα γνώσης για όλα τα παιδιά (μικρά και μεγάλα) αυτού του ξέχωρα και απλόχερα, προικισμένου τόπου. Κάνω όμως ειδική αναφορά ‘’αγάπης και σεβασμού’’ στους «αδερφούς» μου, Μανώλη Γεώργ. Φύσσα και Αλέξανδρο Εμμ. Καραμούζο .

Αλ. Καραμούζος . Μιχ. Καριάμης . Εμμ. Φύσσας

Η έρευνα αυτή, αφορά τους σκοτεινούς Μεσαιωνικούς χρόνους και λίγο παραπέρα. Η Καρδαμυλία χώρα, περιελαμβάνει όλη την ενδοχώριο περιοχή έως τις ακτές. Ξεκινά από τον Ελληνότοιχο κοντά στις Αμάδες , την Άμπελο, τον Σκήτωνα, τα Θεόκηπα , τα Κοίλα ως το Σαραπιό και το Δερφίνι. Με εξαίρεση τα άγονα και πετρώδη Καύκασα όπου και ο Μαλαντρής, όλη αυτή η περιοχή ήταν ένα απέραντο περιβόλι. Όσοι ασχολούνται με την καταγραφή στοιχείων της όμορφης κωμόπολης, γνωρίζουν ότι τα παλιά Καρδάμυλα, αποτελούσαν 24 μικρά χωριουδάκια. Απόηχος ονομάτων όπως : Αγρελιάς, Άμπελος, Ανήλιος, Αντάρειος, Αρωγευτές, Αυλώνας, Βαθιά Λίμνη, Βαραγγίνα, Βενετικά, Βλυχάδα, Βρουλίδια, Γιόσονας, Δεφίνι, Καμίνια, Καταλύμματα, Κάτω Λάκα, Κοίλα, Κονταμήτης, Λιμνί, Λυγαρόλακκος, Μαύρος Κάμπος, Μερσίνια, Μεσοράχη, Μηλιές, Νεραύλακας (το γνωστό ΄΄Μετόχι ‘’ του Μιχαήλ Παλαιολόγου), Παλιοεκλησιά, Νησί, Πυργιά, Παλιά Φραγκιά, Πλακκούσα, Πυλιά, Πάρπαντα, Περιβολάκι, Σκινωπό,  Σελάδι, Σηρικάρης,  Σκούκλα, Φραγκοχώρι. Πιθανά όσα ξωκλήσια υπάρχουν σήμερα στην ευρύτερη περιοχή να δηλώνουν την ύπαρξη κάποιου μικρού χωριού ή οικισμού. Στην εποχή τους ήταν γνωστά από το όνομα της εκκλησιάς. Χαρακτηριστικό της Μεσαιωνικής Χίου, είναι η έλλειψη γραπτών στοιχείων. Αυτός και ο λόγος που στηριζόμαστε στην στοματική παράδοση.

'' Σπήλια '',  από μια άλλη εποχή

Οι έσχατοι αιώνες της ύπαρξης της Μεγάλης Βυζαντινής αυτοκρατορίας χαρακτηρίζονται από αδυναμία προστασίας των εδαφών και των κατοίκων τους. Ειδικά η νησιωτικές περιοχές οι οποίες, δεχόντουσαν αλλεπάλληλες πειρατικές επιδρομές από κάθε λογίς εθνότητα , ράτσα ή συμμορία. Η Χίος λόγω του πλούτου της, ήταν πάντα στο μάτι κάθε λωποδύτη. Κάθε ληστρική επιδρομή, κάθε δήωση και αρπαγή ανθρώπων, ζώων και αγαθών, έκανε τους ανυπεράσπιστους κατοίκους να λιποψυχούν και να ζητούν προστασία σε ασφαλέστερα μέρη. Τελικά επέλεξαν ή κατέληξαν στα Άνω Καρδάμυλα (Χωριό). Το οχυρώσουν με ισχυρό κάστρο , Κεντρικό πύργο και τέσσερα πυργόπουλα. Για πιότερη ασφάλεια, έζωσαν το οχυρό με βίγλες στις θέσεις : Βαμβακά, Βιγλί (Τσούνα), Γριά, Δερφίνι , Κουλαλά, Μεγάλη βίγλα, Μουντοκουλά, Οριά (Αμάδες), Παλιόπυργο (Κόλπο Λαγκάδας) , Πύλιαστρο, και Στροβίλι. Στις μνήμες όλων μας, υπάρχουν ιστορίες και παραδόσεις για μυθικούς ήρωες υπερασπιστές, αυτής της Άγιας γης.

 

Αλήθεια ποιος δεν έχει ακούσει για τον τετραπέρατο «Διακοπολέμαρχο Χαρτουλάρη» και τα κατορθώματα του σε βάρος των Αλγερινών πειρατών ή τον διάδοχο του τον «Πατσό»; Ποιος δε γνωρίζει τον  γενναίο Κωνσταντίνο Αγγελικούση, υπερασπιστή των Κοίλων και του Δερφινιού; 

(Αλήθεια πως είναι δυνατόν σήμερα μια  πανάρχαια ιστορική οικογένεια όπως αυτή των Αγγελικούσηδων,  προερχόμενη από το πάλαι - ποτέ Μεσαιωνικό χωριό τ' Αγγέλου να θεωρεί σαν τόπο καταγωγής της την Μάνη;) 

Ακόμα ποιο παλιά, άλλος ένας θρύλος ο «Μαργουνάς» (Μάξιμος Μαργούνιος), έγραφε ιστορία στο βορεινό οχυρό του «Μαύρου», στο Σκήτωνα και στα πανώχωρα. Για να καταλάβουμε την οικιστική τοπογραφία της τότε εποχής, θα τονίσουμε ότι η περιοχή των Λουτρών ως τη Μεγάλη Βίγλα, όπου και ο πύργος του «Καματερού», την ονόμαζαν ‘’ Μέσα εκεί ’’ σαν ποιο πυκνοκατοικημένη. Αντίθετα η περιοχή του σημερινού οικισμού, την προσδιόριζαν ως ‘’ Έξω εκεί ‘’ . Όπως είπαμε, τα χωριά αρχικά ήταν 24, στο διάβα του χρόνου, έγιναν 20, αργότερα 16, ώσπου μετά από μια πειρατική συμφορά, «Τα χωριά όλα ρήμαξαν , ήρταν όλοι και μαζεύτηκαν μέσα στο κάστρο. Κατόπιν έπιασαν και έχτιζαν απέξω ως το 1775. Πατείς με πατώ σε, έχτιζαν έως τα 1800. Από εκεί απέμειναν πια τέσσερεις γέροντες (Δημογέροντες) και ένα χωριό μένα όνομα.» Ο πρώτος, που κατοίκησε στα Καρδάμυλα και συγκριμένα στην Άγια Κυριακή, την ποιο παλιά εκκλησία του χωριού, λεγόταν Χατζή Περατικός. Ακολούθησαν οι Γλύφτιδες, στα «Σκεπαστά» και οι Κυμινάδες, που έμειναν όξω από το κάστρο γιατί ήταν ξένοι και δεν του ήθελαν μαζί τους. Για αυτό το λόγο, έχτισαν τον Θεολόγο. Απέναντι τους εγκαταστάθηκαν οι Πονηροί. 

Τα όρια του κάστρου έπιαναν από το παλιό σχολειό . Η Κύρια Πύλη ήταν στην Άγια Παρασκευή, που τότε ήταν μέσα στον περίβολο. Η καστρόπορτα, σφραγίζονταν από έναν τεράστιο βράχο. Ακολουθούσε ο ‘’τοιχόκαστρος’’ και από κει στα ‘’Σπήλια’’, στου Γέρο Μωράκη, στου Μαδιά του ‘’Αναγνώστη’', στη ‘’Φονόπετρα’’ και στο ‘’ Νεραγώγι’’. Ο κεντρικός πύργος, ήταν εκεί που είναι σήμερα το ‘’Πνευματικό Κέντρο’’ του «Χωριού». Τυπική Χιώτικη οχύρωση, με τους εξωτερικούς τοίχους των ακραίων σπιτιών να αποτελούν τμήμα του τείχους. Το 1915, για να κτισθεί το Αρρεναγωγείο Καρδαμύλων, αγόρασαν τον κεντρικό πύργο. Και Κατεδάφισαν μεγάλα τμήμα του. Αργότερα , κατεδάφισαν και τα υπόλοιπα απομεινάρια του. Από τα τέσσερα πυργάκια, ένα ήταν στην «Δραγατισιά», ένα στα «Σπήλια» και τα άλλα δυο σε κάποια άλλα σημεία. Η ονομασία «κάτω πόρτα», εκεί που είναι σήμερα η Αγία Παρασκευή, στην πλατεία του χωριού, δηλώνει, μια πύλη στο έμπα του χωριού. Άλλη μια εμπασιά ήταν στο παλιό γεφύρι. Πιθανά άλλη μια πύλη να υπήρχε στη θέση «Νεραγώγι». Στη σελίδα 11, του βιβλίου «Οι Καρδαμυλίτες του ‘ 12» ο καπετάν Άγγελος Αγγελιδάκης αναφέρει : «Στα Καρδάμυλα Βυζαντινό Κάστρο, οχυρωμένο με τέσσερεις πύργους (ερείπια του ενός πύργου σώζονται στη θέση Πυργάρι) Μέσα σ’ αυτό για μεγαλύτερη ασφάλεια υπήρχε μικρότερο κάστρο (το Ελληνικό Αρρεναγωγείο) με εσωτερικούς πύργους (ένας από τους οποίους υπήρχε μέχρι το 1914) ενώ τα ερείπια του κάστρου (τείχη πλάτους 2 μέτρων περίπου) διατηρήθηκαν μέχρι το 1945 ».                                                      

 

Ο Άγιος Λουκάς, ήταν εκτός κάστρου. Άλλες πηγές αναφέρουν ότι το κάστρο (Κεντρικός πύργος ;) είχε τρεις πύργους, εκ των οποίων ο ένας ονομάζονταν « (του;) Μελιτά ».           

 

Το παλιό Γενοβέζικο γεφύρι, που έδινε πρόσβαση πάνω από τον ποταμό Ρίνα, έπεσε προ του 1822. Μετά την επιστροφή των φυγάδων της σφαγής, το επισκεύασαν, για να το κατεδαφιστεί τελικά το 1947.Το όλο αμυντικό έργο, περιλάμβανε υπόγειες δεξαμενές ύδρευσης, αποθήκες, καθώς και σήραγγες διαφυγής. Προ ολίγων ημερών, κατόπιν ενεργειών και εξόδων του εκλεκτού τέκνου αυτού του τόπου, καπετάν Αλέκου Εμ. Καραμούζου και με οδηγό την στοματική παράδοση, οι σήραγγες εντοπίσθηκαν και ερευνούνται. Υπάρχουν αναφορές για την ύπαρξη τριών πηγαδιών κάτω από τη σημερινή κεντρική πλατεία . Υπάρχουν αναφορές ότι στο ένα από αυτά υπάρχει χαραγμένο το όνομα κάποιου Ιουστινιάνη της ‘’ Μαόνα ‘’. Όπως θυμούνται οι συνομήλικοι μου, οι παππούδες τους , τους έλεγαν ότι είχαν ακούσει πως το χωριό τότες, είχε δεκάξι ξεχωριστές γειτονιές ή ενορίες αντίστοιχες με τα παλιά «Χωρίδια». Δηλαδή, τα γένη των οικογενειών και τους διάσπαρτους ανά την Καρδαμυλία χώρα μικρούς οικισμούς και χωριουδάκια. Αργότερα έμειναν τα εξής γένη : Ασπιώτες, Βαγιάνοι, Λυγνοί, Μακρηνοί, Μέληδες , Μόσχοι, Φραγγιάδες και Χαρκιάδες. Η κατάσταση αυτή, επικρατούσε ως την ‘’Σφαγή της Χίου’’ το 1822. Μετά τη συμφορά έμειναν τέσσερες γειτονιές. Τα Γλύφτικα, Κυμινάδικα, Νικολούδικα και Πονηράδικα από τις οποίες κάθε μια εξέλεγε και από ένα «Γέροντα».     

Παραθέτω λίγες τοπωνυμικές θέσεις του χωριού : Άγρελας, των Αλάτσουδων , Άσπρος Πάτος, Βουκολιά, Γωνιές, Επάνω γειτονιά , Καλιμάς, Καντήλια, Καμπανάρης, Κάτω γειτονιά, Κουτσούρι, το Κρουκέλι, Λαγκάδι, Νερόμυλος, Ξερόκηπα, Ομαλή ο Παπαλάς, Πέρα Παναγιά ο Πευκιάς, ο Πούλος, το Πυργάρι, τα Πριναράκια, Πριναρίτης , τα Σπήλια, ο Τρόχαλος, η Τρυπητή, οι Φλέγαις και η Φονόπετρα

Σαν επίλογο, μαζί με το ευχαριστώ μου στον καπετάν Αλέκο για την τεράστια προσφορά στον γενέθλιο τόπο του, παράδειγμα προς μίμηση για όλους μας, αλλά κυρίως για τους «έχοντες και κατέχοντες», σας παραθέτω λίγες αράδες του 1901, από τον Μεγάλο Κων. Κανελλάκη : « Η υποδιοίκηση Καρδαμύλων αποτελείτι από τα χωριά Πιτυός, τα Φυτά, τις Κηπουριές αι οποίες διοικητικώς θεωρούνται σαν ένα χωριό με τα Φυτά. Την Λαγκάδα , τη Κυδιάντα, την Λαγκάδα / Συκιάδα, την παράλιο Λαγκάδα, η οποία μόλις προ 38 ετών (δηλαδή το 1863 ) κατοικήθηκε από Κυδιαντούσους και Συκιαδιώτες, αποτέλεσε το επίνειο και των δύο χωριών Κυδιάντας και Συκιάδας.» 

Μιχάλης Γ. Καριάμης

Πλοίαρχος Ε. Ν.

ΑΓΙΕ ΒΑΣΙΛΗ ... ΚΑΛΗΣΠΕΡΑ

ο... ξενοφερμένος  Santa Claus

Καλές Γιορτές ,Φίλες και φίλοι μου…!

Επί ποδός όλα τα παιδιά του κόσμου, περιμένουν την έλευση του Παχουλού επισκέπτη. Δυστυχώς για εμένα  όταν ήμουν μικρός, το πρόγραμμα του Άγιου Βασίλη, δεν πρόβλεπε περατζάδα από το ξεχασμένο χωριό μου, στην ακριτική Χίο. Οπότε δεν τον περίμενα ποτέ και δε ήρθε να με βρει τότε που έπρεπε και το είχα ανάγκη, σαν παιδί ! 

Μέσα στο είναι μου, δεν υπάρχει ίχνος τέτοιας ανάμνησης. Κάτι παρεμφερές ή το αντίστοιχο!  Βλέπετε, μια ζωή την πέρασα σε απόμακρους  ωκεανούς και θάλασσες, εκεί που ήταν μακριά νάρθει ο χοντρομπαλάς Ευρωπαίος άγιος. Και όμως, σήμερα ζω με χαρά το όνειρο και τον περιμένω αγωνιωδώς, μαζί με τα εγγονάκια μου.

Μακάρι ο εξ Εσπερίας φερμένος  άγιος, με τις κόκκινες φουφούλες και τις μπότες να είχε Μεσογειακά μάτια. Ψυχή και λογική, να πήγαινε σε απόμερα μέρη και φτωχογειτονιές εκεί που τον έχουν πιότερη ανάγκη.  

Σε τόπους και ανθρώπους  που εκλιπαρούν  για έλεος. Λίγο ψωμί, αγάπη και στοργή. Εκεί που ικετεύουν  και εκλιπαρούν για λίγο καθαρό νερό στέγη και ασφάλεια.  Πραγματικέ Έλληνα, Άγιε Βασίλη. λειτουργέ του καλού Θεού μας, παραμέρισε τα φλας, τις τηλεοπτικές  φανφάρες  και τις   παράτες. Μη σε κάνουν και εσένα να γελάς, σαν τον άλλο, με αυτό το σαρδόνιο χαμόγελο του χορτασμένου.

Ξεκίνα και πάλι από την ξεχασμένη Ανατολή. Από την Καισαρεία της ανθρωπιάς και της προσφοράς. Θυμήσου το ξερακιανέ, Σοφέ, Άγιε Φωστήρα, Δάσκαλε και Ιεράρχη μας. Εσύ και ο ιερός σκοπός σου, δεν έχουν καμιά σχέση με τον παγωμένο Βορρά και τους ψυχρούς, σκληρούς άκαρδους ανθρώπους του με τα φιδίσια ψυχρά μάτια και τις κλειδαμπαρωμένες καρδιές !

Που να καταλάβουν οι  τάχατες : Santa Claus - Saint Roi- Helliger   Koning – Santo Re - Pere Noel και τόσοι άλλοι δήθεν άγιοι των Δυτικών, (κακέκτυπη αντιγραφή σου) τον ανθρώπινο πόνο την απελπισία και την φτώχεια;Υπέρβαροι είναι όλοι τους, με μάγουλα απαράδεκτα φουσκωμένα και ροδαλά Καλοντυμένοι και Χορτασμένοι με προσούτα, λουκάνικα, σολομούς ,χαβιάρια και χοιρομέρια!

Πάμπλουτοι! Είναι όλοι τους, με τσέπες γεμάτες Στερλίνες. Μάρκα, Κορώνες, Λιρέτες, Πέσος  και Ευρώ! Λάθος άνθρωποι, σε λάθος τόπους,  εσκεμμένα φρόντισαν να ξεκινάς από λάθος μέρος, για να χαρίζεις σε λάθος τόπους , δώρα και χαρά σε  παιδιά, που δεν τα έχουν ανάγκη.

Σε επέβαλαν και σε δεχτήκαμε χωρίς αντίσταση ! 

Όμως άλλα λένε οι παραδόσεις μας. Τα ήθη και τα έθιμα μας. Μέρες αλληλεγγύης και αγάπης είναι. Μέρες Φιλανθρωπίας και προσφοράς! Για κάθε άνθρωπο, ανεξαρτήτως φυλής,  ηλικίας, εθνότητας, θρησκείας, γλώσσας, χρώματος, πιστεύω και κοινωνικής υποστάσεως.                                                                        

 Μη ξεχνάς Άγιε μου,  πως σήμερα, όπως και τότε που ήμουν παιδί, στην μετεμφυλιακή, ρημαγμένη Ελλάδα, ζούμε δύσκολες ώρες και μαύρες εποχές. Εποχές σκληρής στέρησης και απαράδεκτης  φτώχειας που μας επέβαλαν τιμωρητικά, άσπονδοι φίλοι - σύμμαχοι μας!

          

Ολόψυχα σε παρακαλώ όπως κάθε σωστός άνθρωπος και κάθε Έλληνας, χάρισε αγάπη στον συνάνθρωπο μας. Σε όποιον έχει ανάγκη! Μα κυρίως σε απροστάτευτα μικρά παιδιά.  
Στα ορφανά. 
Σε πονεμένους . 
Σε άρρωστους! 
Κατατρεγμένους και απελπισμένους. Κυνηγημένους        και    εκτοπισμένους.  Διωγμένους  -  αιχμάλωτους  και   
πεινασμένους! 

Καλέ μου Άγιε  Βασίλη …   

Χάρισε απλόχερα Αγάπη, Φροντίδα . Χαρά ..!

Τέλος πάντων.

Σας ζάλισα με την «Μωρολογία» μου… Τι σας λέω τώρα και σας στεναχωρώ χρονιάρες ημέρες που είναι.

Απολαύστε τις ... Μέσα σε θεσπέσια, ζεστή, και ευτυχισμένη  οικογενειακή θαλπωρή... !

Σας ευχαριστώ από τα βάθη της ψυχής μου, που με συντροφέψατε στην αγωνία και την απόγνωση μου…! 

ΧΡΟΝΙΑ   ΠΟΛΛΑ

              και 

ΚΑΛΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ

Ταπεινά

Μιχάλης Γ. Καριάμης

ο ελάχιστος μεταξύ των Ελλήνων.

ΚΑΙ ΝΑ ΤΟ …. ΠΑΓΙΑΥΛΑΚΙ

Χριστουγεννιάτικη Ιστορία της Χίου 

          

Ο Γάμος τους ήταν αποτέλεσμα συνοικεσίου. Σκέψης, υπολογισμού και ψυχρής λογικής.

Έθεσαν σαν πρωταρχικό τους σκοπό να ενώσουν και να πολλαπλασιάσουν τις περιουσίες που κληρονόμησαν ή έλαβαν από τους γονιούς τους. Έβαλαν στόχους. 

Πρώτος από όλους αυτός της επιτυχίας. 

Να αυγατίσουν τα χρήματα τους. Να κτίσουν ένα παλάτι για τους εαυτούς τους  και μετά τα αποδέλοιπα. Πράγματι με σκληρό αγώνα, οικονομία, που πολλές φορές έφθανε στα όρια της στέρησης, κατάφεραν να πλουτίσουν. Ακολούθησε το σπίτι τους. 

Ο Κόσμος της μικρής κοινωνίας έβλεπε πολλές φορές με ζήλια, το πολυτελέστατο κτίσμα να ορθώνεται σιγά – σιγά και να στολίζει την περιοχή τους. Η ζωή τους συνέχισε στον αυτό ρυθμό. Άντε πάλι, φτου από την αρχή να μαζέψουν και να γεμίσουν τον «μπεζαχτά» τους, με όσα ξόδεψαν, μα και ακόμα πιότερα. Κάπως έτσι, χωρίς να το καταλάβουν, πέρασαν τα χρόνια. Όσο γέμιζε το «μαξούλι», τόσο άσπριζαν τα μαλλιά, μα περνούσαν και τα χρόνια. Χρόνια χωρίς καμιά απόλαυση. Μοναδικό τους ενδιαφέρον η κερδοφορία και ο πλουτισμός.

Κάπου πολύ κοντά τους, αγνάντια στο παλάτι τους, υπήρχε μια μίζερη παράγκα. Ένα κτίσμα της συμφοράς. Μια ένα παράθυρο χωρίς τζαμιλίκια και μια ψευτόπορτα. Με έναν ξύλινο μάνταλο, να κλείνει τα μοναδικά υπάρχοντα της στέρησης τους. Ένας «γιούκος» με μερικά στρωσίδια. Μια κασέλα αντί για τραπέζι. Στη γωνιά το τζάκι με την πυροστιά και ένα πήλινο τσουκάλι. Μερικά κουτάκια από κονσέρβες, αντί ποτηριών.  Κάνα δυο τεντζερέδια, και μια γαβάθα από όπου έτρωγαν με τα χέρια όλοι τους, αν φυσικά υπήρχε φαγητό μια που αυτό λάχαινε σπάνια. Η απουσία λάμπας δεν τους απασχολούσε. Άλλωστε δεν ήταν χρειαζούμενος αυτός ο πολυέξοδος μπελάς. Κάθε άλλο, στο απόλυτο σκοτάδι, δεν έβλεπαν τα «μαύρα χάλια» τους. Φωτογραφίες ή εικονίσματα δεν στόλιζαν κανέναν τοίχο. 

                    

Το μόνο που υπήρχε πάνω σε μια πλατιά πέτρα ήταν πεταμένα ένα βρώμικο «ντέφι» και ένα «παγιαυλάκι». Απαραίτητα γιατρικά, «δια πάσαν νόσον και δια πάσαν μαλακίαν.»

Για να γίνω πιο σαφής, μέσα σε αυτό το παράπηγμα της τραγωδίας, ζούσαν δυο τρεις κουρελήδες κι αποστεωμένοι γέροντες και γερόντισσες. Ένα ζευγάρι, «μεσόκοπων», και κάμποσα κακοντυμένα βρώμικα παιδάκια κάθε φίλου και ηλικίας «ων ουκ εστίν γνωστός ο συνολικός αριθμός»

Α ναι …!  Ξέχασα να σας πω πως,  όπως έλεγαν οι «κακόγλωσσοι», ο πατέρας φαμίλιας, δούλευε μόνο την Μεγάλη Παρασκευή, για να νοιώθει στο κορμί του τα πάθη και τους πόνους του Κυρίου μας …!!!

Χρόνια τώρα το απέναντι ζευγάρι, των αρχόντων βίωνε καθημερινά το ίδιο και απαράλλακτο σκηνικό. Με το χάραμα του ήλιου και το πρώτο λάλημα των πετεινών, η παράγκα ζωντάνευε. Άρχιζε φασαρία, κλάματα, φοβέρες, βρισιές και παρακάλια. Μετά από λίγο το «ξυπόλυτο τάγμα» των μικρών, με μικρά καλαθάκια ή σακουλάκια ξεμύτιζαν για την εύρεση της απαραίτητης τροφής της πολυμελούς οικογένειας. Κάποια από τα παιδιά, κυρίως τα νεαρότερα, επέστρεφαν σύντομα πίσω. Λίγο πιο νωρίς ή άλλα πιο αργά επέστρεφαν πίσω. Όσο νύχτωνε, άρχιζε η ένταση και το δράμα να μεγαλώνει.  Τα γερόντια κατηγορούσαν τον γιο σαν «ανεπρόκοπο ακαμάτη».  Η κυρά τάψελνε του «Αγά» της. Τα μικρά έκλαιγαν  γοερά και παρακαλούσαν για λίγο φαΐ. Και τότε, για χρόνια τώρα, από το απέναντι «κονάκι» άκουγαν την ίδια χιλιοειπωμένη στιχομυθία «Πινούμενε». «Εν πινάτενε… διψάτενε». «Μα εμείς πεινούμενε»  και ούτω καθεξής, έως ότου κατάφερναν και τα πότιζαν με νερό. Σαν τα κατάφερναν, άρχιζε η δεύτερη πράξης του πολύ - παιγμένου έργου. Με ένα νεύμα, έπαιρνε η μάνα το ντέφι στα χέρια και άρχιζε να το χτυπά με ξέφρενο επιταχυνόμενο ρυθμό. Παράλληλα ο «κύρης αφέντης» έπαιζε το παγιαυλάκι. 

Να το ντέφι… να το παγιαυλάκι και ξανά, να  το ντέφι και να το παγιαυλάκι ….. και να γλέντια και γέλια. Να και χορός και τσαλίμια.   Απέ την πολλή πάλη και την κούραση, ένα - ένα τα νεαρά βλαστάρια κατάκοπα έπεφταν και ξέχναγαν την πείνα και την κακομοιριά τους στην αγκάλη του Μορφέα. Το πρωί πάλι με το χαμόγελο καρφωμένο στα χείλη, ξεκίναγαν την καθημερινή ρουτίνα τους.  Έτσι και κείνη τη χρονιά. Ζύγωναν χρονιάρες μέρες Χριστουγέννων. Μόνο που τότες είχε χιονίσει νωρίς και το κρύο ήταν τσουχτερό. Το ζευγάρι των μαγκούφηδων,  βίωνε για υπέρ – χιλιοστή φορά το ίδιο έργο. Κάποια στιγμή, οι ματιές τους συναντήθηκαν. Αλληλοκοιτάχτηκαν. Η ζωή τους όλη πέρασε με μιας από μπροστά τους. Τι κατάφεραν…; Μόνοι τους και έρημοι μέσα σε ένα ατριγύριστο σαράι. Αν ποθάνουν «ίντα α κάμουν τους παράδες και τα γρόσια». Συνέχιζαν να κοιτάζονται κατάματα. Εκουνήσανε καταφατικά την κεφαλή και στα γρήγορα πριχού το μετανιώσουν και αλλάξουν γνώμη, έτρεξαν στο κατώι. Σήκωσαν πιθάρια. Μετατόπισαν  βαριά έπιπλα και αγκωνάρια. Άνοιξαν ξεχασμένες κρυψώνες και με βιά, γέμισαν ένα τσουβαλάκι «μεταλλίκια». Με κόπο και με προσοχή το’ συραν έξω από την πόρτα της παράγκας και τα απόθεσαν κάτω. Γύρισαν στο κονάκι τους, και παραμόνευαν να δουν ίντα θα γενεί. Σαν ξύπνησαν οι απέναντι και είδαν το απρόσμενο και αναπάντεχο κελεπούρι τους, έμειναν άναυδοι από την απορία. Κοίταξαν συνωμοτικά, απέναντι, και με μιας έφεραν τα βρετίκια τους στο εσωτερικό του φτωχικού τους. Απέ κείνη την ώρα και μετά τσιμουδιά. Απόλυτη σιωπή. Ούτε άχνα ούτε ανάσα δεν άκουγαν. Κανένας δεν ξεμύτισε από το τσαρδάκι. Πέρασε έτσι όλη η μέρα. Μόνο που τώρα όλη την νύχτα αχνά το τρεμάμενο φως μιας λάμπας διέλυε το απόλυτο σκοτάδι. Ούτε φωνή ούτε ακρόαση. Δεν ξανάκουσαν το ντέφι και το παγιαυλάκι.  Στη Χάση και στη Φέξη, έβλεπαν κάποιον από τος απέναντι, κακομούτσουνο και κουρασμένο να βγαίνει βιαστικός και να επιστρέφει αμέσως πίσω για να μη λήξει ούτε στιγμή. Η αγωνία των αρωγών και η απορία μεγάλωνε. Κοιτάχτηκαν στα μάτια για άλλη μια φορά και συνεννοήθηκαν εκείνο το βράδυ να λύσουν το μυστήριο της απόλυτης σιωπής των απέναντι. Με το μυαλό τους είχαν κάνει την απλή σκέψη «Με τη στέρηση, την πείνα και την ανέχεια τους γλεντούν. Σκέψου να τους δώσουμε την δύναμη του χρήματος ίντα α κάμουν … α λωλαθούν». Έτσι σαν νύχτωσε, ντύθηκαν καλά. Συνωμοτικά και με μύριες προφυλάξεις ζύγωσαν στο ετοιμόρροπο ρημάδι. Από μια χαραμάδα έριξαν μια ερευνητική πρώτη ματιά στο εσωτερικό. Απορημένοι με μάτια γουρλωμένα κοιτάχτηκαν και κατάλαβαν το μεγάλο κακό που τους έκαναν και έχασαν την χαρά τους. Ήταν όλοι τους γύρω από την κασέλα με τα στοιβαγμένα  νομίσματα που λαμπύριζαν στο φως της λάμπας. Πρόσωπα σκεπτικά. Σκληρά. Βασανισμένα. Κάποια στιγμή ακούστηκε μια κουρασμένη φωνή . Εγώ θω ρούχα και τουρλούκια να ντύσω τη γύμνια μου. Εγώ θω έναν γάδαρο για να μην περπατώ. Εγώ θω ένα σαντούρι για να πααίνω στα πανηγύρια  να γλεντώ και να βγάζω μεροκάματο. Αμέσως την σιωπή διαδέχονταν η χάβρα. Εγώ θω παράδες φώναζε ο ένας. Να πάρουμένε ένα γραμμόφωνο αντιτεινόταν ο άλλος . Άκουγαν χίλιες δυο προτάσεις, στο τέλος, δεν συμφωνούσαν πουθενά και πιάνοντας στα χέρια. Να μπουνιές, να γροθιές, να δαγκωνιές και βρισιές. Εγώ τάδα πρώτος, έλεγε ο ένας, εγώ τάφερα μέσα έλεγε ο άλλος. Εγώμαι πιο μεγάλος και να βρισιές και να ξεδίπλωμα κακίας  και μίσους.

Το κρύο πιρούνιαζε τα γέρικα κορμιά των αρχόντων μα πιο πολύ η απογοήτευση για την αναπάντεχη εξέλιξη τους υποχρέωσε να γυρίσουν πικραμένοι στο κονάκι τους. Το άλλο πρωινό, πριχού λαλήσουν οι πετεινοί, ακούνε κάποιον να κρούει έντονα την θύρα του σαραγιού τους. Βγαίνουν όξω  και βλέπουν απορημένοι το πάτερ φαμίλια αγκαλιά με το τσουβαλάκι με τα «μπικικίνια», να στέκετε ορθός στην πόρτα τους. «Νάχετενε την ευκή μου, πάρτενετε πίσω τσι διαόλους που μπάσατενε στο σπίτι μου και χάσαμενε την υγειά μας, την αγάπη μας και την ομόνοια  μας. Πάρτενε τους πίσω και ξαναδώτενε τη χαρά και το κέφι μας. Ώρα σας καλή» Είπε και με γοργό βήμα επέστρεψε στο τσαρδί του.  Έμεινα εκεί αποσβολωμένοι σαν στήλη άλατος και θάμεναν    εκεί, άγνωστο για πόσο. Άξαφνα, όμως την νεκρική σιωπή έσκήσανε φωνές, χοροί γλέντια τραγούδια ….. Και να πάλι το ντέφι….. και να το παγιαυλήκι.

Πιθανά αυτή την ιστορία να την έχετε ακούσει στον τόπο σας με διαφορετική παραλλαγή.  Πιστέψτε με, χωρίς να θέλω να σας χαλάσω το πνεύμα των ημερών, αυτό δεν συμβαίνει ούτε στα παραμύθια. Από αρχαιοτάτων χρόνων, αυτοί μου μάζευαν το χρήμα, χάριζαν απλόχερα σε μας κουτόχορτο για να αισθανόμαστε «Μακάριοι» που είμαστε  … φτωχοί … !

Καλά Χριστούγεννα και Καλές Γιορτές αδέρφια μου.

                  Μιχάλης Γ. Καριάμης

                        Πλοίαρχος Ε.Ν.

Αναμένοντας τον Νέον Ήλιο να Ανατείλει

*                    *                    *                    *

ΓΛΩΣΣΑΡΙ   :

Παγιαυλάκι    = Μικρή φλογέρα Μικρασιατών

Αποδέλοιπα   = Υπόλοιπα

Μπεζαχτάς     =  Ταμείο

Μαξούλι         =  Σοδειά, η συγκομιδή

Γιούκος           =  Καθ΄ ύψος όγκος κλινοσκεπασμάτων

Κακόγλωσσοι =  Κακεντρεχείς

Πριχού            = Πρώτου  - πριν

Βιά                   = Βιασύνη

Βρετίκια          = Αυτά που ανακάλυψες

Τουρλούκια   =  Πλεχτά υποδήματα

Πααίνω           = Πηγαίνω

Θω                   = Θέλω

Τάδα               = Τα είδα

Μπικικίνια     = Χρήματα

MIKΡH AΠANTHΣH ΣΤΟΥΣ ΚΑΚΟΠΙΣΤΟΥΣ

Για τον αδελφικό μου φίλο Μιχάλη Καριάμη

   

Μανώλης Γ. Φύσσας

 « Η Μεγάλη Παρασκευή της καρδιάς μου

είναι μόνιμα στην Κυδιάντα .............

Εκεί οι αγνές ψυχές

παίρνουν τη μορφή των αγριολούλουδων

που θα στολίσουν τον επιτάφιο της........

Εκεί ο πρωινός ήλιος της Ιωνίας

ντροπαλός και συνεσταλμένος

κτυπά πένθιμα την καμπάνα που

κρατά βασανισμένο ένα πουρνάρι

στην αυλή της εκκλησιάς.....

Και όλα αυτά

για τη μόνη μυστηριακή συνάντηση…. του

παρελθόντος του παρόντος και του μέλλοντος..

του πάθους

κάθε ανθρώπινης ιστορίας

Μανώλης Φύσσας

Μύστης και Υμνωδός των δρώμενων της Άγιας Κυδιάντας»

                   *        *       *     *

Μικρός πρόλογος μιας μεγάλης ιστορίας.

Ιστορίας μόνο για μύστες  και παιδιά.          Μύστες, ονειροπόλους, αθώες και αδάμαστες ψυχές που εξακολουθούν να πηγαίνουν κόντρα στο ρεύμα και στους κανόνες της παγκοσμιοποίησης. 

Σε όσους πιστεύουν και επιμένουν να περιμένουν το θαύμα της Ανάστασης Θεού - Πατρίδας και Ανθρώπων !

 

 Ιερός Ναός Γεννήσεως  Αγίου Ιωάννου Βαπτιστή - ΚΥΔΙΑΝΤΑΣ

 

Στους μύστες που δεν κρύβουν το μεγάλο μυστικό στο ’’ Άβατο’’  του νου,  στην σκέψη και στα κατάβαθα του είναι τους. Στους μύστες που κοινωνούν το μυστήριο,  στους εκλεκτούς, μυώντας τους  και εκείνους.    

Σε  αυτούς  που  επιμένουν  να τριγυρίζουν  στο κέντρο  του δικού  τους  κόσμου,  περιφέροντας τρεις φορές  το σύμβολο του μαρτυρίου και της τελικής νίκης.  Της νίκης της ελπίδας, της ζωής και της ανάστασης.

 

Μεγάλη Παρασκευή - Περιφορά Επιτάφειου Κυδιάντας

Μιχάλης Καριάμης

Χέρια όλο αρμύρα  βαστούν σφιχτά αγκαλιασμένο  το  άγιο σύμβολο  στο στήθος. Αυτό παίρνει ζωντάνια από τους χτύπους της καρδιάς   και   να  δίνει  ρυθμό  -  σκοπό   και ανάταση σε όσους ακολουθούν την ορατή και Αόρατη κουστωδία. 
Η    ταπεινή   κουστωδία,   κάθε   φορά    που αντικρίζει  στην  ανατολή,  την χαμένη  Ιωνία μας,  την  αλησμόνητη  άγια  πατρίδα, θρηνεί για  το Χαμό της πρωταρχικής τους ρίζας και της γενιάς τους.

Το κλάμα τους θυμίαμα στη θύμηση.

Το  Δάκρυ τους αγιασμός  και  υπόσχεση πως «Δεν ξεχνούν» τα δίκαια τους και θα ξαναρθούν .

Θα ξαναρθούν και πάλι  εδώ που τους καλεί η ψυχή και η  καρδιά τους,  για να  φωνάξουν σιωπηρά ότι «τήδε κείμεθα, τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι»

Θα  ξαναρθούν και πάλι εδώ, να  κοινωνήσουνε στο   κέντρο   του  δικού   τους κόσμου,    σε  μυημένους  και αμύητους, τους συμβολισμούς της αγάπης, της ομόνοιας, της ελπίδας !

Της  αέναης  συνέχειας  και της μετάβασης στο ελπιδοφόρο αύριο .

Αδέρφια μου μύστες γρηγορείτε !

Αντισταθείτε  στη  λήθη και  τον πειρασμό της αδιαφορίας.

Μην προσκυνάτε.

Μην λυγίζετε.

Μην σκύψετε  την κεφαλή σας.  

Η   ώρα  της  ανάστασης,  η   ώρα  του  φωτός ζυγώνει !

Και  πάλι, οι  λαμπαδηδρόμοι  των συμβολισμών  ας    είναι   έτοιμοι    να  μεταφέρουν  το Ιερό φως σε κάθε γωνιά  που  σκιρτά Ελληνική  ψυχή  και περιμένει  Ανάσταση Θεού - Πατρίδας και Ανθρώπων.

Πάντα ταπεινός

Μιχάλης Γ. Καριάμης

Μύστης  των  Δρώμενων  της  Άγιας  Μάνας Κυδιάντας